مدیریت - مهندسی صنایع - خلاقیت

بنچ مارک از حوزه نقشه برداری اقتباس شده و منظور از آن ، نقطه ی مرجعی است که سایر نقاط و موقعیت های زمین (پستی و بلندی) را با آن مقایسه می کنند. در کل یادگیری بر دو نوع است : مستقیم و غیر مستقیم (یادگیری از دیگران) که بنچ مارکینگ مصداق عینی یادگیری از دیگران است.

تعریف بنچ مارکینگ در مدیریت عبارت است از یک فرآیند پیوسته و سیستماتیک ارزیابی و مقایسه محسولات ، خدمات و فرایند های کاری یک سازمان، با پیشروان همان صنعت و یا سایر صنایع. یا در تعریفی دیگر بنچ مارکینگ عبارتست از جستجو برای یافتن بهترین تجربیات صنعت یا خدمات برای رسیدن به بالاترین سطح عملکرد.

تاریخچه بنچ مارکینگ

در دهه 1950 ژاپنی ها این تکنیک را در مقیاسی وسیع و سازماندهی شده مورد استفاده قرار دادند. آنها از طریق بازدید صدها شرکت و کارخانه در سراسر جهان و بخصوص ایالات متحده آمریکا و اروپا در الگو برداری از ایشان تلاش نمودند.اما تولد بنچ مارکینگ به معنی امروزی آن به سال 1979 باز می گردد، زمانی که شرکت زیراکس آمریکا به سبب کاهش سهم خود از بازار و عرضه محصولات مشابه با قیمت ارزانتر توسط رقبای ژاپنی مجبور شد در رقابت با شرکت های رقیب خود از این تکنیک استفاده کند.

ضرورت بنچ مارکینگ

برای توجیه استفاده ازبنچ مارکینگ دلایل زیادی وجود دارد که مهمترین آنها بازار رقابتی شدیدی است که ایجاب می کند برای حفظ وضع موجود و تعالی سازمان از این روش استفاده کرد. همچنین مدیران سازمان ها می توانند از این روش در رویارویی با شرایطی که تا به حال با آن مواجه نشده اند و نیز باقی ماندن در سطح اول بازار جهانی استفاده کنند.

انواع بنچ مارکینگ

این روش را می توان بر مبنای چیزی که مقایسه می شود و نیز چیزی که مقایسه در قبال آن صورت می گیرد تعریف نمود.

1- بر مبنای چیزی که مقایسه میشود

الف- بنچ مارکینگ عملکرد یاخروجی : مقایسه ای از اندازه گیری های عملکردی (اغلب مالی و عملیاتی) با این هدف که مشخص گردد شرکت خودی در مقایسه با بقیه شرکت ها (بهترین ها) تا چه حد خوب عمل می کند.

ب- بنچ مارکینگ فرآیند : مقایسه روش ها و شیوه های اجرایی (فرایندها، مراحل تولید محصول یا ارایه خدمات و یا فرآیند های پشتیبانی) به منظور یادگیری از بهترین مورد برای بهبود فرآیندهای شرکت خودی می باشد.

ج-بنچ مارکینگ راهبردی : بروی برنامه ریزی کلان و بلند مدت سازمان ها تمرکز دارد و به منظور شناخت بهترین ها در کلاس جهانی، تعیین شکاف های موجود تا سطح رقبا و بهترین ها، طرح ریزی و توسعه استراتژی های مربوطه و آگاهی از وضعیت توسعه بازارها صورت می گیرد.

2-بر مبنای چیزی که مقایسه در قبال آن صورت می گیرد

الف: بنچ مارکینگ داخلی : مقایسه فرآیند های تجاری بین قسمت ها،واحد ها و شرکت های تابعه درون همان شرکت یا سازمان است.

ب- بنچ مارکینگ رقابتی : مقایسه مستقیم از عملکرد یا نتایج سازمان خودی در مقابل بهترین رقیب واقعی(رقیبی که همان محصول یا خدمت را تولید و ارایه می نماید) است.

ج- بنچ مارکینگ کارکردی یا صنعتی : مقایسه فرآیند ها یا کارکرد ها با شرکت های غیر رقیب در همان صنعت یا حوزه تکنولوژیکی است. به علت عدم وجود رقابت مستقیم، شرکای بنچ مارکینگ کارکردی بیشتر تمایل دارند یکدیگر را یاری کرده و تبادل اطلاعات نمایند.

د- در بنچ مارکینگ ژنریک : مقایسه فرآیند های خودی با بهترین فرآیند نزدیک به آن ، صرف نظر از نوع صنعت و یا خدمات است .

در ترکیب انواع بنچ مارکینگ ، عملکرد رقابتی، راهبردی رقابتی ، فرآیند کارکردی و فرآیند ژنریک بیشترین فایده را برای بررسی دارند.

مدل های اجرایی بنچ مارکینگ

مدل های مختلفی جهت انجام بنچ مارکینگ وجود دارد که همگی از چرخه بهبود مستمر الگو برداری شده اند.از جمله این روش ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

 ، Xerox-camp   ، مدلAPQC ، مدل 4 مرحله ایWestinghouseمدل 7 مرحله ای 

 ،GM ، روش8 مرحله ای Coopers&Lybrand  ، روش9 مرحله ایSpendolini مدل11مرحله ای

 ،مدل نیروی هوایی آمریکا، مدل نیروی دریایی آمریکا و....

،این مدل را بصورت مختصر بیان می کنیم .Xerox-camp به دلیل کاربرد بیشتر مدل

1- طرح ریزی : شامل تعیین موضوع مورد نظر برای بنچ مارکینگ ، تعیین شرکای بنچ مارکینگ یا شرکت های مقایسه شونده ، تعیین روش و جمع آوری داده ها

2 - تجزیه و تحلیل : شامل تعیین شکاف های رقابتی موجود ،تعیین سطوح عملکرد برای آینده

3- تطبیق : شامل تعیین اهداف عملکردی ، تدوین برنامه های عملکردی و اجرایی

4 – اجرا : شامل  اجرای اقدامات برنامه ریزی شده ، مشاهده نتایج و گزارشات پیشرفت , سنجش مجدد

5 – بلوغ : شامل کسب موقعیت رهبری ، عجین شدن کامل فرآیند در کارها و رفتارهای کاری

فواید بنچ مارکینگ

- ارایه راه حل های نو و تازه برای حل مسایل سازمان

- افزایش آگاهی عمومی کارکنان از وضعیت عملکرد سازمان و تعیین نقاط قوت و ضعف سازمان در مقابل رقبا

- کمک به توسعه راهبردهای کلان و بلند مدت سازمان و ایجاد روند توسعه همگن و منظم بین ارکان سازمان

- ایجاد و افزایش رضایت شغلی کارکنان با شرکت آنها در رقابتی هدف دار و بالا رفتن سطح بینش و عملکرد آنها

- ایجاد آگاهی پیوسته از نیازها و سطح رضایت مشتری و کاهش زمان سیکل اعمال تغییرات در سازمان

ملاحظات پایانی

- بنچ مارکینگ را نباید یک اقدام موقتی محسوب کرد یعنی باید پیوسته و مستمر باشد زیرا همیشه زمینه های نو برای بنچ مارک کردن وجود دارد.

- بنچ مارکینگ هم تجزیه تحلیل کمی و هم کیفی را در بر دارد .

- چون بنچ مارکینگ ابزاری کاملا خلاقانه است نیازمند بکارگیری خلاقیت فردی و گروهی کارکنان و پشتیبانی صریح و معتمدانه مدیریت عالی است.

- همچنین در اجرا کردن بنچ مارکینگ موانعی چون مقاومت کارکنان در برابر تغییرات، عدم اطمینان از صحت اطلاعات جمع آوری شده، نیاز به آگاهی کامل از وضعیت موجود محصولات و فرآیندهای سازمان و هزینه های زیاد پروژهای بنچ مارکینگ وجود دارد .

با تلاش

زکریا صالحیان                    امیر همت زاده        

منابع : راهنمای کاربردی روش بهبود تطبیقی، دکتر علی محمد کیمیاگری ،نشر دانشگاه امیر کبیر

          جزوه آموزشی الگو برداری از بهترین ها، تقوی الهوردی